INTERVIEW: “Het ongeluk blijft een zwart gat”

Jeannette website pasfotoHet is mijn missie om binnen de campagne Nederland Onbeperkt meer bekendheid en begrip te creëren voor het leven met niet-aangeboren hersenletsel. Mijn persoonlijke verhaal is niet representatief voor de 130.000 mensen die jaarlijks hiermee te maken krijgen. Daarom ga ik mijn blogs de komende tijd ook vullen met interviews. Zodat er meer verhalen worden verteld en de grote diversiteit aan beperkingen en gevolgen duidelijk wordt. – Jeannette

 

Op 18 juni 2014 veranderde het leven van Dik Bakker. Hij fietste op vijfhonderd meter afstand van zijn werk, toen hij in botsing kwam met een achteruit rijdende bestelbus.

Het veroorzaakte een enorme klap, want Dik fietste hard, zo’n vijfendertig kilometer per uur. Na drie weken werd hij wakker in het ziekenhuis. Het ongeluk bleef een zwart gat, maar de rest van zijn geheugen kwam terug. Vijf maanden behandeling in een revalidatiecentrum volgden. Daarna was Dik uitbehandeld en mocht naar huis. Maar toen begon het pas… de confrontatie met verandering en de worsteling om hiermee te leren omgaan. Dik vertelt over zijn visuele beperkingen.

Zombie
Boodschappen doen of samen met zijn vrouw meubels uitzoeken. Dik begreep niet waarom het hem zoveel moeite kostte. Hij voelde zich totaal niet op zijn gemak in een winkel, raakte geïrriteerd en gedesoriënteerd. Alles kwam op hem af en draaide om hem heen, het felle licht en de veelheid aan voorwerpen. Hij liep als iemand die met carnaval twee avonden flink was doorgezakt, maar hij had geen druppel alcohol op. Hij voelde zich als een zombie. Wat was er aan de hand?

Gênante situatie
Dik is “een man die wil weten waarom dingen gaan zoals ze gaan”, dus hij ging op zoek naar informatie. Op internet vond hij een filmpje over visuele overprikkeling. Dit bood veel herkenning. Dik beseft dat ook bij hem het filtermechanisme in zijn hersenen niet goed meer functioneert. Hierdoor ziet hij iets niet in zijn geheel maar neemt hij alle details waar. “En daarbij heb ik last van een soort dwangneurose” vertelt hij. “Ik kan dingen heel moeilijk negeren. Ik moet me dwingen om ergens níet naar te kijken, maar dat lukt vaak niet”. Hij geeft het voorbeeld van een trui met tekst ter hoogte van de borsten van de vrouw die de trui aan had. ‘Ik móet dan weten wat er staat, kan mijn ogen er niet van af houden. Voor de betreffende vrouw voelde het heel vervelend, maar ik keek echt niet naar haar borsten maar naar de tekst. Een gênante situatie dus’.

Frustrerend vermoeiend
Hetzelfde geldt voor ontelbare andere dingen in het dagelijkse leven. Een trottoir bestaat uit allemaal losse tegels, vaak met verschillende motieven en patronen, het overzicht raakt zoek. Een modern gebouw, met afwisselend gekleurde en ook nog glanzende stenen. Prachtig? Niet voor Dik, negeren is moeilijk en ernaar kijken frustrerend vermoeiend. Tot rust komen door een boswandeling? Het kost de nodige moeite want Dik ziet letterlijk door alle bomen het bos niet meer! Hij ziet iedere tak en alle blaadjes apart, geen rustgevend bos dus. “Als ik ga wandelen doe ik erg mijn best om mezelf te focussen op een punt in de verte en probeer ik de zijkanten van mijn gezichtsveld zo goed mogelijk te blokken”.

Details
De krant lezen? Dik is al blij als hij het nieuws kan volgen middels de koppen. Losse letters vragen aandacht en lopen geleidelijk in elkaar over. Het is dan heel lastig om zinnen te blijven zien. En dan de tuinbank waarop we zitten tijdens het interview. Ik zie ook wel de gevlochten structuur, maar het is ‘gewoon een bank die er zo uitziet’. Dik ziet alle details van het vlechtwerk, de aparte draden, die ook nog verschillend van kleur zijn en onder, boven en naast elkaar liggen. Je zou vergeten dat je naar een bank kijkt!

Ogen sluiten
Het zal duidelijk zijn dat het verwerken van visuele prikkels op deze manier heel veel extra energie kost en veel mentale vermoeidheid oplevert. Voor Dik betekent het dan ook dat hij door de dag heen regelmatig zijn ogen moet sluiten om alle indrukken uit te schakelen. “Al is het steeds maar tien minuten, ik kan er daarna weer beter tegen”.

Dubbelzien
Helaas is dat nog niet alles. Er is voor Dik nog een bijkomend probleem. Als gevolg van zijn hersenletsel ziet hij in het onderste bereik van zijn visus dubbel. Des te meer hij via het onderste gedeelte van zijn ogen kijkt, des te sterker de contouren vervagen en zijn beeld waziger wordt. Om dit te voorkomen moet hij dus zijn hoofd buigen om goed naar beneden te kijken. En dan ziet hij juist weer alle patronen op de vloer… vermoeiend.
“Ach ja, maar het voordeel is wel dat ik niet snel meer in hondenpoep trap”, zegt Dik lachend. Zijn humor is hij gelukkig niet kwijtgeraakt.

Speciale brillen
Door het dubbelzien moet hij ook heel bewust mensen recht aankijken. Dat is niet altijd prettig, Dik merkt dat de ander zich hierdoor wel eens vervelend voelt en dan van hem weg kijkt. Dik zou Dik niet zijn als hij zich zomaar bij dingen neerlegt. Hij zoekt naar verbetering. Toen hij in een winkel met sportartikelen over zijn visuele overprikkeling vertelde, wees de verkoper hem op een bril met gele glazen, een nachtbril. Je kunt hem nu uittekenen met deze bril op, want het geeft hem een rustiger beeld, contouren worden afgezwakt. En oogcontact blijft gewoon mogelijk, iets wat hij heel belangrijk vindt. “Soms vergeet ik mijn bril op te zetten als ik boodschappen ga doen. Het liefst ga ik dan terug naar huis, want ik loop weer als een dronken zombie door de winkel”. Om beter te kunnen lezen heeft hij speciale multifocale lenzen, waarbij het leesgedeelte in het midden zit. Bij een gewone multifocale bril zit het leesgedeelte onderin, het gebied waardoor Dik dubbel ziet.

Drive
De positieve kant zoeken van iets waar je last van hebt, ook dat past bij Dik. “Mijn dubbelzien is voor mij nu ook een signaal van vermoeidheid. Als ik moe ben schuift het dubbelzien namelijk omhoog. Ik heb het nog steeds niet altijd zelf in de gaten als ik te veel doe. Vaak moeten mijn vrouw of dochter tegen me zeggen dat ik er moe uitzie en dat ik moet stoppen. Maar ik laat mezelf nu ook steeds beter waarschuwen door het dubbelzien”.
Hij probeert ook om het filtermechanisme in zijn hersenen toch nog te trainen. “Ik ga dan bijvoorbeeld wél heel bewust naar de bomen kijken tijdens mijn wandeling, zodat ik dat gedetailleerde beeld opsla als ‘normaal’ en er geleidelijk minder van overprikkeld raak”. Of het helpt, weet hij niet zeker. Maar dat is nu eenmaal zijn drive. “Niet altijd maar overal aan toegeven, uitzoeken hoe iets komt en blijven zoeken naar oplossingen!”

 

Meer weten over hersenletsel en visuele gevolgen? Klik dan hier.